ලංකාවේ සාමාන්ය කෝපරේට් ඔෆිස් එකක දවසක් පටන් ගන්න විදිහ ගැන පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න. උදේ වැඩට ආපු ගමන් අපි කරන්නේ ලැප්ටොප් එක ඔන් කරලා ඊමේල් ටික චෙක් කරන එක. ඊටපස්සේ ඊයේ රෑට වට්ස්ඇප් ගෲප් වලට ආපු මැසේජ් වලට රිප්ලයි කරනවා. ඒ අස්සේ කවුරුහරි ඇවිත් පොඩි ප්රශ්නයක් අහනවා, ඒකට උත්තර දෙනවා. ඊටපස්සේ තේ එකක් බොන ගමන් ෆේස්බුක් හරි ලින්ක්ඩින් හරි පැත්තේ රවුමක් ගහනවා. දවල් වෙද්දී මීටින් දෙක තුනකට යනවා. අන්තිමට හවස පහ වෙද්දී අපි හරිම මහන්සියෙන් ගෙදර යන්න ලෑස්ති වෙනවා.
දවස පුරාම අපි මාර බිසී (Busy). හැබැයි දවස අන්තිමට "අද මම මගේ වෘත්තීය ජීවිතේට, නැත්නම් මගේ ආයතනයට ලොකු වටිනාකමක් එකතු වෙන මොකක් හරි දැවැන්ත වැඩක් කළාද?" කියලා ඇහුවොත්, ගොඩක් අයට දෙන්න උත්තරයක් නැහැ. අපි දවසම කරලා තියෙන්නේ නිකන්ම නිකන් 'කාලය ගෙවා දමන' වැඩ ටිකක් විතරයි.
මේ පොත පුරාවටම අපි මේ තත්වය වෙනස් කරන්නේ කොහොමද කියලා කතා කරනවා. ඒක තේරුම් ගන්න, මුලින්ම අපි මේ පොතේ පදනම වෙන ප්රධාන වචන දෙක පැහැදිලිව අඳුරගෙන ඉන්න ඕනේ. ඒ තමයි "ගැඹුරු කාර්යය" (Deep Work) සහ "සාමාන්ය කාර්යය" (Shallow Work) කියන සංකල්ප දෙක.
සාමාන්ය කාර්යය (Shallow Work) කියන්නේ මොකක්ද?
මේවා තමයි අපේ මොළයට ලොකු වෙහෙසක් දෙන්නේ නැති, ගොඩක් වෙලාවට වෙන වැඩක් කරන ගමන් (අවධානය බිඳෙන දේවල් එක්ක) වුණත් කරන්න පුළුවන් ලේසි වැඩ. ඊමේල් වලට රිප්ලයි කරන එක, ඩේටා එන්ට්රි (Data entry) කරන එක, සාමාන්ය මීටින් වලට යන එක, රිපෝට් වල ෆෝමැට් හදන එක මේවාට අයිතියි.
මේ වැඩ වල තියෙන ලොකුම ප්රශ්නය තමයි, මේවායින් ලෝකයට හරි ඔයාගේ ආයතනයට හරි අලුත් වටිනාකමක් නිර්මාණය වෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම මේවා ඕනෑම කෙනෙක්ට ලේසියෙන් පුරුදු වෙලා කරන්න පුළුවන්. ඒ කියන්නේ, මේවා කරන ඔයාව ලේසියෙන්ම වෙන කෙනෙක්ගෙන් ප්රතිස්ථාපනය (Replace) කරන්න පුළුවන්.
ගැඹුරු කාර්යය (Deep Work) කියන්නේ මොකක්ද?
මේක අරකේ සම්පූර්ණ අනිත් පැත්ත. කිසිම බාහිර බාධාවක් නැතුව, ඔයාගේ සම්පූර්ණ අවධානය (100% focus එක) එකම තැනකට අරගෙන, ඔයාගේ මොළයේ තියෙන බුද්ධිමය ධාරිතාවය උපරිමයෙන් පාවිච්චි කරලා කරන වෘත්තීය ක්රියාකාරකම් වලට තමයි අපි 'ගැඹුරු කාර්යය' කියලා කියන්නේ.
සංකීර්ණ මෘදුකාංගයක කේත (Code) ලියන එක, අලුත් ව්යාපාරික සැලැස්මක් (Business plan) හදන එක, අමාරු විෂයක් ගැන ගැඹුරින් අධ්යයනය කරන එක, වෘත්තීය මට්ටමේ ලිපියක් හෝ පොතක් ලියන එක මේකට උදාහරණ විදිහට ගන්න පුළුවන්.
මේ විදිහට ගැඹුරින් වැඩ කරද්දී ඔයාගේ කුසලතාවයන් උපරිමයෙන් ඔපමට්ටම් වෙනවා වගේම, එතනින් එළියට එන ප්රතිඵලය අතිවිශිෂ්ටයි. ඒ ප්රතිඵලය වෙන කෙනෙක්ට ලේසියෙන් කොපි කරන්න බෑ. අලුත් ආර්ථිකය ඇතුළේ ඔයාගේ වටිනාකම හැදෙන්නේ මෙන්න මේ දේ මතයි.
ඇයි මේක අද කාලෙට මේ තරම් වැදගත් වෙන්නේ?
මේ පොතේ මූලිකම පදනම, එහෙමත් නැත්නම් "ගැඹුරු කාර්යයේ කල්පිතය" (The Deep Work Hypothesis) වෙන්නේ මෙන්න මේකයි:
අද වෙනකොට කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ ස්වයංක්රීයකරණය (Automation) පුදුම වේගයකින් අපේ ඔෆිස් ඇතුළට එමින් තියෙනවා. ඉස්සරහට අර අපි මුලින් කතා කරපු 'සාමාන්ය වැඩ' (Shallow work) ඔක්කොම AI ටූල්ස් වලින් කරන්න පටන් ගන්නවා. එතකොට ඉතුරු වෙන්නේ අලුත් දේවල් හිතන්න පුළුවන්, සංකීර්ණ ප්රශ්න විසඳන්න පුළුවන්, නිර්මාණශීලී අයට තියෙන ඉඩකඩ විතරයි. ඒ කියන්නේ ගැඹුරු කාර්යයන් (Deep Work) වල නියැලෙන්න පුළුවන් අයට ආර්ථිකයේ තියෙන වටිනාකම වෙන කවරදාටත් වඩා අද ඉහළ ගිහින් තියෙනවා.
හැබැයි ඛේදවාචකය තමයි, මේ වටිනාකම වැඩි වෙනවත් එක්කම, මිනිස්සුන්ට මේ විදිහට ගැඹුරින් වැඩ කරන්න තියෙන හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙලා යමින් තියෙන එක. ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්රෑම්, ටික්ටොක් වගේ සෝෂල් මීඩියා වලටයි, ස්මාර්ට් ෆෝන් වලටයි ඇබ්බැහි වීම නිසා අද ගොඩක් අයට එක දිගට විනාඩි දහයක් එක තැනක වාඩිවෙලා ෆෝකස් කරලා වැඩක් කරන්න බැරි තත්වයට මොළය දුර්වල වෙලා.
ඉතින් ඔයාට පේනවා ඇති මෙතන තියෙන දැවැන්ත අවස්ථාව. අනිත් හැමෝම ෆෝන් එක ඔබ ඔබ, අවධානය කඩාගෙන, සාමාන්ය වැඩ කර කර ඉද්දී... ඔයාට පුළුවන් වුණොත් මේ 'ගැඹුරු කාර්යය' කියන දුර්ලභ කුසලතාවය ඔයාගේ ජීවිතේට එකතු කරගන්න, ඔයා නිකන්ම ඔයාගේ ක්ෂේත්රයේ ඉන්න අතිදක්ෂයෙක් (Superstar කෙනෙක්) බවට පත් වෙනවා. තරඟයක් නැති තරමටම ඔයා අනිත් අයට වඩා ඉස්සරහට යනවා.
මේ පොතෙන් අපි හරියටම කතා කරන්නේ අන්න ඒක කරන විදිහයි.
පොත ප්රධාන කොටස් දෙකකට බෙදෙනවා. පළවෙනි කොටසින් අපි කතා කරන්නේ මේ 'ගැඹුරු කාර්යය' කියන දේ ඇත්තටම අපේ සාර්ථකත්වයට, මොළයේ ක්රියාකාරිත්වයට සහ අපේ ජීවිතයේ අර්ථයට කොහොමද බලපාන්නේ කියන එකයි. දෙවෙනි කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රායෝගිකයි. එතනදී අපි කතා කරන්නේ මේ ඩිජිටල් බාධාවන්ගෙන් පිරුණු ලෝකය ඇතුළේ, ඔයාගේ දෛනික ජීවිතයට මේ ගැඹුරු කාර්යය පුරුද්දක් විදිහට එකතු කරගන්න භාවිතා කරන්න පුළුවන් ප්රබල නීති 4ක් ගැනයි.
ඔයාගේ අවධානය කියන්නේ ඔයාට තියෙන වටිනාම ආයුධය. ඒක පාලනය කරන්න ඉගෙන ගත්තොත්, ඔයාගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ යන්න බැරි ඉහළම තැනක් නැහැ. එහෙනම්, අපි බලමු කොහොමද මේ 'ගැඹුරු කාර්යය' අපේ ජීවිතයේ කොටසක් කරගන්නේ කියලා.